از دیرباز مردم می‌پنداشتند که بازی کاری بیهوده است، ولی امروز یقینا یکی از نیازهای مهم کودک بازی و اسباب بازی است. این نیاز در حیطه‌ی تقویت و فراگیری تعاملات اجتماعی، اعتماد به نفس، هوش و خلاقیت و تخلیه ی انرژی زائد، نمود بیشتری پیدا می‌کند. در حقیقت کودک از طریق بازی آموزش می‌بیند، موارد تازه‌ای را کشف می کند و به حقیقت پی می‌برد. همچنین رفتار بزرگترها را تقلید می‌کند، دنیای اطراف خود را می‌شناسد و به کارها نظم می‌دهد.

کودکان ضمن بازی تجارب زیادی به دست می‌آورند و متوجه بسیاری از مسائل و پدیده های طبیعی می‌شوند.آن‌ها با بر عهده گرفتن نقش‌های مثالی در بازی‌ها، خود را برای ایفای هرچه بهتر نقش‌های واقعی در اجتماع آماده می‌کنند.

بازی نیز مانند سایر پدیده‌ها ابعاد و جنبه‌های وسیعی را در بر می‌‌گیرد. گوناگونیِ ابعاد سبب شده تا تعاریف گوناگونی از بازی ارائه شود و با توجه به جنبه‌های وسیع نهفته در بازی، مفهوم و تعریف ساده‌ای از این موضوع در اختیار نیست. ساده‌ترین تعریفی که می‌توان از بازی ارائه داد در فرهنگ ویلیام وبستر می باشد که بازی را به معنای حرکت، جنبش، فعالیت یا تمرین برای سرگرمی توصیف کرده است.

انسان از نظر زیستی نیاز به جنبش و حرکت دارد و بازی بخش مهم این جنبش و حرکت است. همچنین انسان برای رشد ذهنی و اجتماعی خود نیاز به تفکر دارد و بازی خمیر مایه‌ی تفکر است.

اهمیت و نقش بازی در تربیت کودک:

بازی یکی از نیاز های طبیعی و اساسی کودک است که بی‌توجهی به آن خسارت روحی روانی بسیاری را برای کودک به بار خواهد آورد. کودک با تغذیه‌ی خوب، انرژی فراوانی به‌ دست می‌آورد که باید به گونه ای آن را مصرف کند، مصرف این انرژی در کودک جز از راه بازی میسر نیست و عدم استفاده از آن کودک را دچار بیماری‌های گوناگون روحی، روانی و جسمی خواهد کرد.

بازی در بخش‌های مختلف شخصیت کودکان تاثیر فراوانی دارد که هر کدام از این بخش‌ها خود می‌تواند تاثیر شگرفی در روحیات کودکان داشته باشد. بازی به رشد جسمانی، عقلانی، اعتماد به نفس، عواطف، اجتماعی، شخصیت، استقلال فردی، ذهنی، هوشی و همچنین بهداشت روانی کودک کمک شایان و قابل توجهی می‌کند. عواملی مانند جنسیت، هوش، سن و محیط عوامل موثری هستند که در بازی تاثیر گذارند.

وظیفه‌ی والدین در ایجاد زمینه‌‌ی مناسب هدایت و کنترل بازی و ایجاد انگیزه در کودک برای تمرین مهارت‌های جدید بسیار مهم و اساسی است. والدین همانطور که به مواد غذایی کودک دقت و وسواس به خرج می‌دهند، باید به غذای روحی و روانی کودک مانند اسباب بازی، برنامه‌های تلویزیون، فیلم، نوار و کتاب آن‌ها نیز توجه کنند. متاسفانه بیشتر اولیا و مربیان بازی کودک را نوعی اتلاف وقت به شمار آورده و تلاش می‌کنند کودک هر چه زودتر بازی کردن را رها و به کارهای مهم‌تری روی آورد.

نکاتی که والدین و مربیان باید در هنگام بازی با کودک رعایت کنند:

  • والدین باید در هنگام بازی تمام وجود خود را در اختیار کودک قرار دهند.
  • اگر هنگام بازی کودک دچار اشتباهی شد و یا قوانین را رعایت نکرد، به جای سرزنش به صورت اصولی به او آموزش دهند.
  • اسباب بازی عامل رشد ذهنی و خلاقیت کودک است اما نقش والدین را در این میان از اسباب بازی مهم‌تر است.
  • بازی و بازی درمانی به کودک این امکان را می‌دهد تا درست و اصولی رشد کرده و تقویت شود. نقش بازی درمانی در آینده‌ی کودکان غیر قابل چشم پوشی است.
  • این مرکز سعی دارد تا با کمک شما والدین گرامی و به کارگیری متخصصین زبده، یاری دهنده و حمایتگر کودکان شما باشد و این مسیر را برای شما و فرزندانتان به مراتب آسان تر و هموار تر گرداند.

منابع:

مجله‌ی علمی دانوکس

تربیت و بازسازی کودکان-دکترعلی قائمی

روان شناسی بازی-دکتر محمد علی احمدوند

رشد و تکامل-الیزابت هارلوک