مثبت نگری سمی (Toxic Positivity) همان‌طور که از اسمش پیداست، شکل ناسالم مثبت‌نگری می‌باشد که نه تنها برای ما مفید نیست بلکه می‌تواند به اندازه منفی‌نگری مخرب باشد. بسیاری از افراد فکر می‌کنند مثبت‌نگری به معنای سرکوب کردن غم، خشم و ناراحتی در زندگی و تظاهر به خوشحالی و انرژی مثبت در هر موقعیتی می‌باشد. در این نوشته به معایب این طرز فکر پرداخته و تفاوت‌های مثبت‌نگری سالم با مثبت‌نگری مخرب را بیان خواهیم کرد.

مثبت نگری سمی

مثبت نگری سمی چیست؟

مثبت‌نگری سمی به معنی تلاش برای سرکوب احساسات منفی و تظاهر به خوش‌بینی تحت هر شرایطی می‌باشد.

به عنوان مثال:

▪ وقتی یک مشکل جدی برای شما پیش آمده است، اطرافیان تلاش می‌کنند تا شما را به مثبت‌نگری و خوش‌بینی در این وضعیت تشویق کنند. مثلا مدام می‌گویند: «نیمه پر لیوان را ببین، خیلی‌ها از تو هم بدتر هستند.»

▪ وقتی موقعیت یا شخص مهمی را در زندگی از دست می‌دهید، سعی می‌کنند شما را با جملاتی مثل «هر اتفاقی علتی دارد» نسبت به شرایط خوش‌بین کنند.

▪ وقتی ناراحتی خود از شرایطی را بیان می‌کنید، به شما یادآوری می‌کنند که «شادی یک انتخاب است» یا «موج منفی نفرست» و باید فارغ از شرایط بیرونی، همیشه شاد باشید.

هدف از بیان چنین جملاتی، معمولا آرامش دادن به شنونده است. ممکن است خود ما نیز به کرات از این جملات استفاده کرده باشیم. اما باید بدانیم این جملات نه تنها آرامش‌بخش و مثبت نیستند، بلکه اثرات مخربی نیز می‌توانند داشته باشند. زیرا نوعی ملامت را در بطن خود حمل می‌کنند و شنونده را وادار می‌کنند احساس واقعی خود را سرکوب کند.

مثبت نگری سمی چه خطراتی دارد؟

همان‌طور که اشاره شد، هدف از مثبت نگری سمی اگر چه ظاهرا حفظ آرامش و شادی در زندگی می‌باشد، اما عملا اثر معکوس داشته و بیشتر باعث تخریب روحیه می‌شود.

مثبت نگری سمی چیست؟

از دلایلی که مشاوران و روان‌شناسان این نوع مثبت‌نگری را رد می‌کنند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

▪ احساس شرم را به افراد القا می‌کند.
زمانی که فردی از مسئله‌ای غمگین است، نیاز دارد که مطمئن شود احساساتش طبیعی هستند و دوستان و اطرافیان او را درک می‌کنند. با بیان چنین جملاتی، عملا به آنها می‌گوییم که احساسی که دارند غلط و خجالت‌آور است.

▪ فرد را دچار احساس گناه می‌کند.
تصور اینکه همیشه و در هر شرایطی باید خوش‌بین و شاد باشیم، باعث می‌شود تا زمان‌هایی که غمگین و ناراحت هستیم احساس بدی نسبت به خودمان داشته باشیم و فکر کنیم ضعیف و ناتوان شده‌ایم.

▪ ما را وادار به سرکوب کردن احساسات می‌کند.
وقتی فکر می‌کنیم بیان مشکلات و احساسات منفی باعث می‌شود دیگران از ما دور شوند، کم‌کم این ارزش را درونی کرده و سعی می‌کنیم حتی در خلوت خود نیز، از فکر کردن به مشکلات اجتناب کرده و احساس خود را کتمان کنیم.

▪ فرصت رشد را از ما می‌گیرد.
درد فیزیکی بیانگر وجود مشکلی در بدن ماست و باید به دنبال علاج واقعی برای درمان آن باشیم. احساس غم و ناراحتی نیز بیانگر مشکلی درونی است که باید به آن پرداخته شود. با عبور از احساسات منفی و نادیده گرفتن آنها، عملا فرصت رسیدگی به مشکلاتی که موجب این احساس شده‌اند و رشد را از خودمان می‌گیریم.

چگونه با مثبت نگری سمی مقابله کنیم؟

احساس صمیمیت با خود و خود شفقتی (Self-Compassion) یکی از جایگزین‌های سالم و صحیح مثبت نگری سمی می‌باشد. از جمله کارهایی که می‌توانید انجام دهید می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

▪ احساسات منفی خود را به جای سرکوب کردن مدیریت کنید.
بهتر است به جای این کار به دنبال یافتن علت آن باشید. با دنبال کردن احساسات منفی و پیدا کردن ریشه‌های این افکار، می‌توانید تغییرات مثبت بسیاری در زندگی خود ایجاد کنید.

▪ نسبت به احساسات و افکار خود واقع‌نگر باشید.
اینکه در مواجهه به شرایط دشوار دچار استرس، ترس یا نگرانی شوید کاملا طبیعی است. خودتان را برای اجتناب از چنین احساساتی تحت فشار نگذارید. اما از تکنیک‌های مراقبت فردی و فعالیت‌های مورد علاقه خود برای افزایش میزان آرامش خود باشید.

▪ نسبت به دنبال کردن محتوای انگیزشی محتاط باشید.
یکی از عادت‌های افراد در هنگام مواجهه با شرایط نامطلوب و احساس نگرانی و ناامیدی، مشاهده پست‌های افراد موفق و سخنرانان انگیزشی در شبکه‌های اجتماعی می‌باشد. اگر پس از دیدن چنین محتواهایی دچار احساس گناه، ضعف و خود کم‌بینی می‌شوید، بهتر است این روش مقابله با احساسات منفی را حذف کنید.

▪ اینکه در آن واحد چندین احساس متضاد داشته باشید کاملا طبیعی است.
کاملا عادی است که به عنوان یک فرد سالم، در عین اینکه نسبت به وضعیت خود نگران و مضطرب هستید، خوش‌بین و امیدوار نیز باشید. همان‌طور که با موقعیت‌های پیچیده‌ای مواجه می‌شویم، می‌توانیم احساسات پیچیده‌ای نیز داشته باشیم.

مثبت نگری

جمع‌بندی

مثبت نگری بدین معنا نیست که ما باید همیشه و در هر شرایطی شاد و خوشحال باشیم. مثبت‌نگری سمی اثری مخرب داشته و باعث می‌شود ما خودمان را بابت احساسات طبیعی به عنوان یک انسان سرزنش کنیم. همچنین استفاده از عبارات در بر دارنده مثبت نگری سمی هنگام صحبت با دوستان، باعث می‌شود حس گناه و سربار بودن را به آنان القا کنیم. به این ترتیب ممکن است عملا تاثیر بدتری در روحیات آنها داشته باشیم.

اگر نیاز به مشاوره در زمینه مثبت نگری سمی دارید، مشاوران کلینیک روانشناسی صدفی همراه شما هستند.