به جرات می‌توان گفت مبحث خانواده، یکی از دلنشین‌ترین موضوعات روانشناسی است، چرا که با نزدیک‌ترین محیط ما سروکار دارد. از هرچه که بتوانیم فاصله بگیریم از خانواده نمی‌توانیم. بدون وجود خانواده در هر شکل و هر صورتی که باشد، مفهوم زندگی و حیات انسانی مصداقی نخواهد داشت.

خانواده یکی از اولین نهادهایی است که باید در جامعه تغییر کند. البته تغییر در خانواده زمانی حاصل خواهد شد که از طریق درک و شناخت علمی صورت بگیرد. خانواده فقط مجموعه افرادی نیست که در یک فضای مادی و روانی خاص به سر می‌برند. خانواده یک نظام اجتماعی و طبیعی است که ویژگی‌های خاص خود را دارد.

خانواده درمانی

خانواده درمانی به همراه رفتار درمانی نخستین نوع روان درمانی بود که در آمریکا پرورش یافت. خانواده درمانگرها با رویکرد ارتباط نگر و با قبول اهمیت فرایندهای درون روانی فرد، از این دیدگاه گسترده‌تر حمایت می‌کنند که رفتار فرد را آن زمانی بهتر می‌توان فهمید که در بافت یک نظام اجتماعی یعنی خانواده به آن نگریسته شود. خانواده درمان‌گرها از رویارویی درمانی صحیح با اعضای خانواده برای کمک به تسریع درمان در جهت رشد و شکوفایی یکایک اعضا استفاده می‌کنند.

خانواده درمانی رفتاری

خانواده درمانی رفتاری آخرین بخش این حوزه‌ است که برای روشن ساختن فرایند درمان از روش علمی استفاده می‌کند. در حال حاضر این رویکرد تاثیر چشمگیری در چهار حوزه‌ مجزا دارد که عبارتند از:

  • درمان زناشویی-رفتاری
  • آموزش رفتاری به والدین
  • درمان کارکردی
  • درمان جمعی بدکاری‌های جنسی

درمان زناشویی-رفتاری از اصول نظریه یادگیری اجتماعی و نظریه تبادل اجتماعی بهره می‌برد و به زوجین یاد می‌دهد که چگونه به دو سویی مثبت دست یابند تا از این راه، رابطه آنان برای هر دو طرف پیامدهای لذت بخشی به ارمغان بیاورد.

خانواده درمانی معاصر

خانواده درمانی بسیار بیشتر از کار با خانواده‌ها در رابطه با مشکلات بین شخصی آنان است. این روش یک شیوه تفکر سیستمی، رابطه‌ای و مجموعه‌ای از راهبردها جهت مداخله در مورد افراد، زوج، خانواده‌ها و دیگر سیستم‌هاست. البته برای دریافت مشاوره روان‌شناسی خانواده در بسیاری از موارد، نیازی به حضور تمام اعضای خانواده نیست و درمانگرها می‌توانند با یک نفر هم فعالیت کنند.

مشاوره خانواده

علاوه بر این خانواده درمانگران از رویکرد سیستمی خود به منظور ایجاد روابط مشارکتی میان خانواده‌ها و سازمان‌های اجتماعی ارائه دهنده خدمات استفاده می‌کنند. گستره خانواده درمانی در برگیرنده‌ طیف کامل تمامی مشکلاتی است که توسط روان‌درمانگران و همچنین تیم‌های متشکل از متخصصان پزشکی و روان‌شناختی درمان می‌شود.

خانواده درمانی حساس در برابر جنسیت

مردان و زنان با انتظارات جنسی، تجارب، اهداف و فرصت‌های متفاوتی پرورش میابند و این تفاوت‌ها بعدا الگوهای جنسی روابط خانوادگی را تحت تاثیر خویش قرار می‌دهند. خانواده درمانی حساس در برابر جنسیت می‌کوشد به زنان و مردان کمک کند تا بر نقش‌های غالبی جنسی غلبه کنند. همچنین به آنها می‌آموزند نگرش‌های متعصبانه جنسی و نقش‌های جنسیتی سنتی را کنار گذارند. در این حالت درمان بر مبنای مساوات اجرا می‌شود. چون که درمانگر و درمان‌جو به کمک هم در پیِ یافتن راهی برای قدرت بخشیدن به فرد هستند تا نقش‌هایی را انتخاب کنند که به شکل نقش‌های مبتنی بر وضعیت زیستی زن و مرد باشد.

کلام آخر

خانواده درمانی که به عنوان بخشی از رشته‌های مشاوره، کلاس‌ها و سمینارهای دانشگاهی روان‌درمانی جا افتاده است، چه به لحاظ نظری و چه از جنبه‌های کاربردهای درمانی به سوی راه‌های مهیج و جدید رهسپار است. با اینکه مطالبِ اولین مبتکران این حوزه هنوز هم اهمیت خود را حفظ کرده‌اند، مفاهیم یکایک آنان در حال حاضر در نتیجه درون‌دادهای بسیاری از دست اندرکاران، عمیق‌تر و غنی‌تر شده‌اند.

کلینیک روان‌شناسس صدفی با بهره‌گیری از متخصصین زبده در زمینه مشاوره خانواده می‌تواند به شما برای حفظ بنیان خانواده و به دست آوردن زندگی بهتر کمک کند.

برای دریافت اطلاعات بیشتر به بخش مشاوره خانواده مراجعه کنید.

منابع

فمیلی تراپی (ایرند گلدنبرگ، هربرت گلدنبرگ – ترجمه محمدرضا حسین‌شاهی)

پروتکل خانواده درمانی (دکتر مهدی بینا)

خانواده درمانی (ویلیام ج.دوئرتی، سوزان ه.مک دانیل – ترجمه علی نیلوفری)